Yıkım Kararına Dava Açmak Yıkımı Durdurur mu?

Kapınıza yapıştırılan bir yapı tatil zaptı veya belediye encümeninden adresinize gelen yıkım kararı tebligatı ulaştığı an hukuki süreler işlemeye başlar. Birçok gayrimenkul sahibi idare mahkemesinde dava açıldığı anda şantiyedeki veya binadaki yıkım faaliyetlerinin duracağını farz eder. Oysa idari yargı sisteminde dava açılmış olması idari işlemin icrasını kendiliğinden sekteye uğratmaz. Kararın uygulanmasını engellemenin tek yolu, mahkemeden açıkça yürütmeyi durdurma kararı elde etmektir.

Yıkım kararlarına karşı dava açma süresi ne zaman başlar?

Süre başlar.

İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesi uyarınca belediye encümeni tarafından alınan yıkım ve idari para cezası kararlarına karşı idare mahkemesinde iptal davası açma süresi kararın tebliğ tarihinden itibaren altmış gündür. Ancak imar mevzuatındaki özel düzenlemeler nedeniyle tebligatın başlangıç tarihi hususunda ciddi hak kayıpları yaşanmaktadır. İmar Kanununun 32. maddesi gereğince yapı tatil zaptının yapıya asıldığı gün karar ilgiliye tebliğ edilmiş sayılacağından mülk sahibinin posta yoluyla evine tebligat gelmesini beklemesi dava açma süresinin kaçırılmasına yol açabilir.

Tutanak asıldığı an süre başlar.

Bu durum ilk tuzaktır.

İkinci kritik nokta, yapı tatil zaptı ile encümenin yıkım kararı arasındaki hukuki nitelik farkı olup yapı tatil zaptı bir tespit işlemi iken belediye encümeni kararı yıkım ve para cezasını kesinleştiren icrai nitelikte idari işlemdir. Uygulamada çoğu zaman sadece encümen kararına karşı dava açılmakta, dayanak olan yapı tatil zaptı gözden kaçırılmaktadır. Dava dilekçesinde hem yapı tatil zaptının hem de encümen kararının iptali birlikte istenmelidir. Yargılama sürecinde ortaya çıkacak harç, bilirkişi ücreti ve keşif giderleri davacı tarafından peşin olarak yatırılır ve mahkeme mahallinde yapılacak keşif için istenen avansın yatırılmaması halinde dava usulden reddedilebilir. Aleyhe sonuçlanan davalarda karşı taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilir.

Encümen kararı nihai işlemdir.

Yargılama harçları peşin ödenir.

Belediyeler açılan iptal davalarına verdikleri savunmalarda yapının ruhsatsız olduğunu veya onaylı ruhsat projesine aykırı inşa edildiğini iddia ederek mahkemenin idareye savunma yapması için vereceği otuz günlük süre içinde idare yıkım ekiplerini adrese sevk edebilir. Yıkım gerçekleştiğinde mahkeme iptal kararı verse dahi yapı fiziken ortadan kalktığı için dava konusuz kalabilir. Hak kaybını engellemek için mahkemeden idarenin savunması beklenmeksizin yürütmeyi durdurma kararı verilmesi talep edilmelidir. İdarenin savunma süresinin yedi veya on beş gün gibi kısa tutulması da dilekçede açıkça istenebilir.

3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıları, 42. maddesi ise verilecek idari para cezalarını düzenler. Encümen kararlarında hem yıkım hem de idari para cezası birlikte yer aldığından davanın her iki unsuru kapsayacak şekilde açılması zorunludur. Yanlış idari merciye yapılan başvurular süreyi durdurmayacağı gibi görevsiz mahkemede açılan davalar zaman kaybına neden olur.

Sadece iptal istemek telafisi güç zararlar doğurur

Yürütmeyi durdurma temel koruma kalkanıdır.

Yıkım geri döndürülemez zarar üretir.

İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması koşulları birlikte gerçekleştiğinde mahkeme yürütmeyi durdurma kararı vermekle yükümlüdür. Yıkım kararları doğası gereği telafisi imkânsız zarar doğuran işlemler arasında yer alır. Ancak yargıçlar yalnızca yapının yıkılacak olmasını yürütmeyi durdurmak için yeterli görmez. İdari işlemin mevzuata, imar planına veya parselasyon durumuna açıkça aykırı olduğunun somut belgelerle ispatlanması gerekir. Ruhsatlı binada ruhsatsız unsur bulunmadığı, imar affı başvurusu yapıldığı veya ceza miktarının hatalı hesaplandığı yönündeki iddiaların somut bilgi ve resmi belgelerle mahkemeye sunulması gerekmektedir.

Belediye avukatları mahkemeye sundukları cevap dilekçelerinde yapının kaçak olduğunu ve kamu düzenini ihlal ettiğini ileri sürerek yürütmeyi durdurma talebinin reddini isteyeceklerinden mahkemenin ikna edilmesi esastır. Yürütmeyi durdurma talebi reddedildiğinde veya bu hususta bir karar verilmediğinde belediye yıkım prosedürünü kaldığı yerden devam ettirir. Hak kaybını önlemek kastıyla idareye yapılan itiraz başvuruları dava açma süresini kendiliğinden durdurmaz. İdari başvuru yapılmış olsa dahi altmış günlük sürenin dolmasına az bir zaman kala idare mahkemesinde dava açılması şarttır.

İdari itiraz dava süresini durdurmaz.

Dava sürecinde idare mahkemesinin yürütmeyi durdurma talebi hakkında olumsuz bir karar vermesi durumunda bu karara karşı yedi gün içinde bölge idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz kararı kesindir.

Mahkemenin yürütmeyi durdurma kararı verebilmesi için dosyadaki delillerin net olması esastır. Yapının imar planındaki konumu, emsal kararlar ve belediye meclisi kararları dosyaya eklenir. İdarenin savunma vermesi beklenirken gecikmesinde sakınca bulunan hallerin varlığı mahkemeye açıkça izah edilmelidir.

Ruhsat başvurusu yapmak yıkım sürecini kendiliğinden durdurmaz

Ruhsat başvurusu yıkımı durdurmaz.

Sözlü vaatler yıkımı engellemez.

Yapıyı imar mevzuatına uygun hale getirmek üzere belediyeye ruhsat başvurusunda bulunulması veya ruhsat yenileme işlemlerinin başlatılması encümen kararına dayanılarak yürütülen idari yıkım sürecini askıya almaz. Belediyeler ruhsat incelemesi devam ederken dahi encümen kararına dayanarak yıkım ekiplerini sahaya sevk edebilir. Yıkım masrafları sonradan idare tarafından yapı sahibinden tahsil olunur. Mahkeme kararı bulunmadan idarenin şifahi beyanlarına güvenerek hukuki işlem başlatmamak yapının yıkılmasıyla sonuçlanabilir.

Sürelerin takibi ihmal edilemez.

Hak kaybı yaşanmaması adına yapı tatil zaptının tebliğinden itibaren başlayan altmış günlük dava açma süresi geçirilmeden idare mahkemesine başvurulması ve yürütmeyi durdurma talebinin somut delillerle desteklenmesi gerekmektedir. Dilekçede idarenin savunması alınmaksızın idari işlemin durdurulması talep edilmelidir. Dava dosyasının aşamaları, idarenin cevap süresi ve mahkemenin ara kararları sistem üzerinden düzenli biçimde takip edilir. Karar tebliğ edildikten sonra belediyeye resmi yazı sunularak sahada yıkım yapılmasının önüne geçilir.

Sık sorulan sorular

Yıkım kararı kaç gün içinde tebliğ edilir?

Yapı tatil zaptı düzenlendiği gün inşaat alanına asılır ve bir nüshası muhtarlığa bırakılır. Bu asılma tarihi mevzuat gereği resmi tebliğ tarihi sayılır. Belediye encümeninin aldığı yıkım ve para cezası kararı ise ilgilisine tebligat kanunu hükümlerine uygun biçimde posta yoluyla ulaştırılır.

Yürütmeyi durdurma kararı ne kadar sürede çıkar?

İdare mahkemesi acil durumlarda idarenin savunmasını almadan geçici yürütmeyi durdurma kararı verebilir. Yıkım gibi geri dönülemez zararların doğacağı dosyalarda başvuru mahkemeye ulaştıktan sonraki bir ila üç hafta içerisinde geçici karar verilebilmektedir. İdarenin savunması geldikten sonra nihai yürütmeyi durdurma kararı oluşturulur.

Yıkım kararı iptal edilirse ödenen idari para cezası geri alınır mı?

İdare mahkemesi encümen kararını iptal ettiğinde idari işlem tüm sonuçlarıyla birlikte geçmişe etkili olarak ortadan kalkar. Bu durumda tahsil edilmiş idari para cezası idare tarafından yasal faiziyle mal sahibine ödenir. Henüz tahsil edilmemiş cezaların takibi ise idarece derhal durdurulur.

Yasal Uyarı: Bu içerikteki açıklamalar genel bilgi verme amaçlıdır ve hukuki görüş teşkil etmez. Herhangi bir hukuki adım atmadan veya karar vermeden önce, somut olayın özelliklerine göre alanında uzman bir hukukçudan profesyonel destek alınması önemle tavsiye edilir.