Hukuka Aykırı Delil İtirazı Nasıl Yapılır?

Duruşma salonunda karşı tarafın sunduğu bir mesaj kaydı veya WhatsApp yazışmasıyla karşı karşıya kaldığınızda bütün dosyanın seyrini etkileyecek bu belgenin hukuka aykırı yollarla toplandığını savunabilirsiniz. Sadece bu delil hukuka aykırıdır diyerek soyut bir beyanda bulunmanız halinde hâkimin o belgeyi dosyadan kendiliğinden çıkarmasını veya incelemeden geçersiz saymasını bekleyemezsiniz. Mahkeme sizden bu aykırılığı somut teknik verilerle kanıtlamanızı bekler. İddianın altı doldurulmadığında itiraz doğrudan reddedilir.

Soyut iddialar mahkeme kararlarını değiştirmez

Dava dosyalarında sıklıkla karşılaşılan temel hata, delilin elde ediliş biçimine dair teknik detayların es geçilerek genel ve soyut cümlelerle itiraz edilip iddianın altının doldurulmamasıdır. Taraflar genellikle belgenin sahte olduğunu veya izinsiz alındığını söyler. Oysa teknik bir inceleme talep edilmediği müddetçe iddia havada kalır. Hangi cihazdan veri çekildiği açıklanmalıdır. Hangi yazılımın yüklendiği gösterilmelidir. Şifrenin nasıl kırıldığı anlatılmalıdır. Somut bir teknik açıklama sunulmadığında veya delilin nasıl ele geçirildiği açıkça gösterilmediğinde hakem veya hâkim ilgili delili değerlendirmeye alıp kararına esas tutmaya devam eder. Bu durum telafisi imkansız hak kayıplarına yol açar.

Mahkemelerin tutumu nettir. İtiraz reddedilir. Dijital materyallerde HASH değeri incelemesi istenmelidir. İnceleme talebi itiraz dilekçesiyle sunulmalıdır. Cihazın kimin elinde olduğu belirtilmelidir. Aksi halde delil geçerli kabul edilir. Dosyaya girer.

İlk derece mahkemesi yargılamasında bu husus gözden kaçırılırsa üst mahkeme aşamasında geri dönülmesi son derece zor ve telafisi imkansız hukuki kayıplar ortaya çıkacaktır. Kanuna aykırı elde edilen verinin dosyada kalması kararı doğrudan etkileyecektir. Süreç devam ederken sunulacak bilirkişi incelemesi talebi dosyayı değiştirebilir. Bilirkişi giderleri ve keşif masrafları itiraz eden tarafça karşılanır. Mahkemenin belirlediği kesin süre içinde bilirkişi masrafı ve inceleme avansı yatırılmazsa mahkeme ilgili tarafın bu delil itirazından tümüyle vazgeçmiş sayılmasına hükmedebilir. Bu sebeple yargılama giderlerinin zamanında karşılanması şarttır.

Hukuka aykırılık iddiasında hangi süreler geçerlidir?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca dava dosyasına sunulan delillere karşı hukuka aykırılık itirazında bulunabilmek için taraflara iki haftalık cevap veya cevaplara cevap süresi tanınmaktadır. Ceza yargılamasında ise duruşmada delillerin ikamesi ve tartışılması aşamasına kadar hukuka aykırı delil iddiası her zaman ileri sürülebilir. Süre kaçırılırsa itiraz hakkı düşebilir.

İtirazın zamanlaması kadar içeriği de önem taşır. Yalnızca soyut beyanda bulunmak yerine şu hususlara dikkat edilmelidir:

• Elde etme yönteminin mevzuata aykırılığı açıklanmalıdır.
• Verinin bütünlüğünün bozulup bozulmadığı belirtilmelidir.
• Teknik bilirkişi incelemesi açıkça talep edilmelidir.
• Dijital delilin elde edildiği tarih belirtilmelidir.

Karşı taraf genellikle sunulan delilin rıza ile elde edildiğini veya kamuya açık alandan toplandığını ileri sürerek hukuka aykırılık iddiasını çürütmeye çalışır. Şirketler veya şahıslar kendi tutumlarını haklı göstermek için yazılı izin belgesi veya muvafakatname sunabilir. Bu durumda rızanın irade fesadı altında verilip verilmediği tartışması doğar.

Delilin menşeini ispatlayamayan taraf hak kaybına uğrar

Mahkemeye sunulan dijital materyallerin orijinal cihaz üzerinden incelemesi yapılmadan yalnız fotokopi veya ekran çıktısı üzerinden hüküm kurulması üst mahkemede bozma sebebi oluşturacaktır. İnceleme yapılmadığı takdirde mahkeme mevcut delili geçerli sayma eğilimi gösterir. Dosyaya sunulan delilin mahiyetini sorgulamak itiraz edenin yükümlülüğüdür. Mahkemeler kendiliğinden teknik araştırma yapmaz.

İtiraz süreci baştan sona somut teknik vakıalara dayandırılmalıdır. Tereddüt duyduğunuz her dijital delil için zaman kaybetmeden siber inceleme talebinde bulunmanız, hakkınızı korumanın ilk somut adımıdır.

Sık sorulan sorular

Ekran görüntüsü hukuka uygun delil midir?

Ekran görüntüsü tek başına yetersiz kalabilir. Karşı tarafın itirazı halinde orijinal cihaz veya sunucu kayıtlarıyla doğrulanması gerekir. Doğrulanmayan görüntüler hükme esas alınamaz.

Gizli ses kaydı mahkemede kullanılabilir mi?

Kişinin bilgisi ve rızası dışında alınan ses kayıtları kural olarak hukuka aykırıdır. Ancak başka şekilde ispatı mümkün olmayan durumlarda istisnai değerlendirmeler yapılabilmektedir.

Hukuka aykırı delil karara esas alınırsa ne yapılır?

Karara esas alınan hukuka aykırı deliller istinaf veya temyiz gerekçesi yapılır. Üst mahkeme delilin karara etkisini inceleyerek hükmü bozabilir.

Yasal Uyarı: Bu içerikteki açıklamalar genel bilgi verme amaçlıdır ve hukuki görüş teşkil etmez. Herhangi bir hukuki adım atmadan veya karar vermeden önce, somut olayın özelliklerine göre alanında uzman bir hukukçudan profesyonel destek alınması önemle tavsiye edilir.